สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์คุ้มครอง 10 ปีนับจากวันยื่นคำขอ และไม่สามารถต่ออายุได้เหมือนเครื่องหมายการค้า แต่การจะรักษาสิทธิ์ให้มีผลตลอด 10 ปีนั้น เจ้าของสิทธิบัตรต้องจ่ายค่าธรรมเนียมรายปีตั้งแต่ปีที่ 5 เป็นต้นไป มิฉะนั้นสิทธิบัตรอาจถูกเพิกถอนก่อนครบอายุ ค่าธรรมเนียมนี้แยกต่างหากจากค่าธรรมเนียมยื่นคำขอและค่าธรรมเนียมออกสิทธิบัตรที่จ่ายครั้งเดียวตอนขอรับความคุ้มครอง
ค่าธรรมเนียมรายปีคืออะไร ต่างจากค่าธรรมเนียมตอนยื่นคำขออย่างไร
การยื่นขอจดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์มีค่าใช้จ่ายครั้งเดียวสามขั้นตอน ได้แก่ ค่าธรรมเนียมยื่นคำขอ 250 บาทต่อแบบ ค่าธรรมเนียมประกาศโฆษณา 250 บาท และค่าธรรมเนียมออกสิทธิบัตร 500 บาท (ตัวเลขตามที่เผยแพร่อยู่แล้วบนหน้าบริการจดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของเรา) ส่วนค่าธรรมเนียมรายปี (Annual/Maintenance Fee) เป็นค่าใช้จ่ายต่อเนื่องคนละก้อนที่ต้องจ่ายทุกปีหลังจากได้รับสิทธิบัตรแล้ว เพื่อรักษาสิทธิ์ให้มีผลบังคับใช้ต่อไปตลอดอายุ 10 ปี ไม่ใช่ค่าธรรมเนียมการต่ออายุ เพราะสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ไม่มีระบบต่ออายุแบบเครื่องหมายการค้า เมื่อครบ 10 ปีแล้วความคุ้มครองจะสิ้นสุดลงเสมอ ไม่ว่าจะจ่ายค่าธรรมเนียมรายปีครบถ้วนหรือไม่
ตารางค่าธรรมเนียมรายปี ปีที่ 5-10
อ้างอิงจากประกาศค่าธรรมเนียมของกรมทรัพย์สินทางปัญญา (ipthailand.go.th/th/design-patent-006.html) ซึ่งเป็นแหล่งเดียวกับที่หน้าบริการจดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของเราอ้างอิงอยู่แล้ว:
| ปีที่ | ค่าธรรมเนียม (บาท) |
|---|---|
| 5 | 500 |
| 6 | 650 |
| 7 | 950 |
| 8 | 1,400 |
| 9 | 2,000 |
| 10 | 2,750 |
ค่าธรรมเนียมเพิ่มขึ้นตามอายุสิทธิบัตร หรือเลือกจ่ายรวมครั้งเดียวทั้งหมด 7,500 บาท แทนการจ่ายทีละปีก็ได้ (ดูเงื่อนไขในหัวข้อถัดไป)
ตัวเลขข้างต้นคือค่าธรรมเนียมราชการ แยกต่างหากจากค่าบริการมืออาชีพของ Patent To You อย่างชัดเจน และควรตรวจสอบอัตราล่าสุดกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาโดยตรงก่อนชำระเงินจริง เนื่องจากอัตราค่าธรรมเนียมอาจมีการปรับปรุงเป็นระยะ
เริ่มจ่ายเมื่อไหร่ กำหนดเวลาอย่างไร
พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 65 กำหนดให้นำบทบัญญัติเรื่องค่าธรรมเนียมรายปีของสิทธิบัตรการประดิษฐ์ (มาตรา 43-44) มาใช้บังคับกับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยอนุโลม ค่าธรรมเนียมรายปีจึงเริ่มนับจากปีที่ 5ของอายุสิทธิบัตรเช่นเดียวกับสิทธิบัตรการประดิษฐ์ ต้องชำระภายใน 60 วันนับแต่วันเริ่มต้นระยะเวลาของปีที่ 5 นั้นและของทุกปีถัดไป ถ้าสิทธิบัตรเพิ่งออกหลังจากปีที่ 5 เริ่มไปแล้ว (กระบวนการตรวจสอบสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 1-2 ปี) ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมของปีที่ 5 จนถึงปีที่ออกสิทธิบัตรรวมกันภายใน 60 วันนับแต่วันออกสิทธิบัตร
ถ้าจ่ายช้าเกิดอะไรขึ้น
ถ้าไม่จ่ายภายในกำหนด 60 วันข้างต้น กฎหมายให้เกรซพีเรียดเพิ่มเติม แต่ต้องเสียค่าปรับ:
- เสียค่าธรรมเนียมเพิ่ม 30% ของค่าธรรมเนียมรายปี
- มีเวลาอีก 120 วัน นับจากวันสิ้นกำหนดเวลา 60 วันเดิม เพื่อจ่ายค่าธรรมเนียมรายปีพร้อมค่าปรับ — สั้นกว่าเกรซพีเรียด 150 วันของสิทธิบัตรการประดิษฐ์
- ถ้าครบ 120 วันแล้วยังไม่จ่าย อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาจะทำรายงานต่อคณะกรรมการสิทธิบัตรเพื่อสั่งเพิกถอนสิทธิบัตร
- เจ้าของสิทธิบัตรร้องขอต่อคณะกรรมการภายใน 60 วันนับแต่ทราบคำสั่งเพิกถอน เพื่อขอขยายเวลาหรือขอให้เพิกถอนคำสั่งเพิกถอนได้ หากมีเหตุจำเป็นจริงที่ทำให้จ่ายไม่ทันในกำหนด 120 วัน
สิทธิบัตรที่ถูกเพิกถอนแล้วไม่มีทางขอคืนสิทธิ์เดิมได้ ต้องเริ่มยื่นคำขอใหม่ (ถ้าแบบผลิตภัณฑ์ยังมีความใหม่อยู่ตามเกณฑ์) ซึ่งจะได้รับความคุ้มครองนับจากวันยื่นคำขอใหม่เท่านั้น ไม่ย้อนไปถึงสิทธิบัตรเดิม
จ่ายล่วงหน้าครั้งเดียวได้ไหม
ได้ เช่นเดียวกับสิทธิบัตรการประดิษฐ์ เจ้าของสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์สามารถจ่ายค่าธรรมเนียมรายปีล่วงหน้าทั้งหมดในคราวเดียวแทนการจ่ายเป็นรายปีได้ (รวม 7,500 บาทตามอัตราปัจจุบัน) ข้อควรรู้ก่อนตัดสินใจ: ถ้าภายหลังมีการแก้ไขอัตราค่าธรรมเนียมรายปี หรือเจ้าของขอคืนสิทธิบัตร หรือสิทธิบัตรถูกเพิกถอน กฎหมายกำหนดชัดเจนว่าเจ้าของสิทธิบัตรไม่มีสิทธิได้รับเงินที่จ่ายล่วงหน้าคืน จึงควรพิจารณาความมั่นใจว่าจะใช้งานสิทธิบัตรได้ครบอายุก่อนตัดสินใจจ่ายล่วงหน้าแบบก้อนเดียว
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เพิ่งออกหลังจากปีที่ 5 ผ่านไปแล้ว ต้องจ่ายอย่างไร?
ต้องชำระค่าธรรมเนียมของปีที่ 5 จนถึงปีที่สิทธิบัตรออกรวมกันเป็นก้อนเดียว ภายใน 60 วันนับแต่วันที่สิทธิบัตรออก เนื่องจากกระบวนการตรวจสอบเชิงลึกของสิทธิบัตรการออกแบบมักใช้เวลา 1-2 ปี จึงมีความเป็นไปได้ที่สิทธิบัตรจะออกหลังปีที่ 5 ของอายุนับจากวันยื่นคำขอไปแล้ว
ไม่จ่ายค่าธรรมเนียมรายปีเลย จะเกิดอะไรขึ้น?
ถ้าไม่จ่ายภายในกำหนด 60 วัน ต้องเสียค่าธรรมเนียมเพิ่ม 30% และมีเกรซพีเรียดอีก 120 วันนับจากวันสิ้นกำหนด 60 วันนั้น ถ้าครบกำหนดแล้วยังไม่จ่าย อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาจะรายงานต่อคณะกรรมการสิทธิบัตรเพื่อสั่งเพิกถอนสิทธิบัตร เช่นเดียวกับกลไกของสิทธิบัตรการประดิษฐ์
