สรุปสาระสำคัญ

สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์คุ้มครอง 10 ปีนับจากวันยื่นคำขอ และไม่สามารถต่ออายุได้เหมือนเครื่องหมายการค้า แต่การจะรักษาสิทธิ์ให้มีผลตลอด 10 ปีนั้น เจ้าของสิทธิบัตรต้องจ่ายค่าธรรมเนียมรายปีตั้งแต่ปีที่ 5 เป็นต้นไป มิฉะนั้นสิทธิบัตรอาจถูกเพิกถอนก่อนครบอายุ ค่าธรรมเนียมนี้แยกต่างหากจากค่าธรรมเนียมยื่นคำขอและค่าธรรมเนียมออกสิทธิบัตรที่จ่ายครั้งเดียวตอนขอรับความคุ้มครอง

ค่าธรรมเนียมรายปีคืออะไร ต่างจากค่าธรรมเนียมตอนยื่นคำขออย่างไร

การยื่นขอจดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์มีค่าใช้จ่ายครั้งเดียวสามขั้นตอน ได้แก่ ค่าธรรมเนียมยื่นคำขอ 250 บาทต่อแบบ ค่าธรรมเนียมประกาศโฆษณา 250 บาท และค่าธรรมเนียมออกสิทธิบัตร 500 บาท (ตัวเลขตามที่เผยแพร่อยู่แล้วบนหน้าบริการจดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของเรา) ส่วนค่าธรรมเนียมรายปี (Annual/Maintenance Fee) เป็นค่าใช้จ่ายต่อเนื่องคนละก้อนที่ต้องจ่ายทุกปีหลังจากได้รับสิทธิบัตรแล้ว เพื่อรักษาสิทธิ์ให้มีผลบังคับใช้ต่อไปตลอดอายุ 10 ปี ไม่ใช่ค่าธรรมเนียมการต่ออายุ เพราะสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ไม่มีระบบต่ออายุแบบเครื่องหมายการค้า เมื่อครบ 10 ปีแล้วความคุ้มครองจะสิ้นสุดลงเสมอ ไม่ว่าจะจ่ายค่าธรรมเนียมรายปีครบถ้วนหรือไม่

ตารางค่าธรรมเนียมรายปี ปีที่ 5-10

อ้างอิงจากประกาศค่าธรรมเนียมของกรมทรัพย์สินทางปัญญา (ipthailand.go.th/th/design-patent-006.html) ซึ่งเป็นแหล่งเดียวกับที่หน้าบริการจดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของเราอ้างอิงอยู่แล้ว:

ปีที่ค่าธรรมเนียม (บาท)
5500
6650
7950
81,400
92,000
102,750

ค่าธรรมเนียมเพิ่มขึ้นตามอายุสิทธิบัตร หรือเลือกจ่ายรวมครั้งเดียวทั้งหมด 7,500 บาท แทนการจ่ายทีละปีก็ได้ (ดูเงื่อนไขในหัวข้อถัดไป)

ตัวเลขข้างต้นคือค่าธรรมเนียมราชการ แยกต่างหากจากค่าบริการมืออาชีพของ Patent To You อย่างชัดเจน และควรตรวจสอบอัตราล่าสุดกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาโดยตรงก่อนชำระเงินจริง เนื่องจากอัตราค่าธรรมเนียมอาจมีการปรับปรุงเป็นระยะ

เริ่มจ่ายเมื่อไหร่ กำหนดเวลาอย่างไร

พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 65 กำหนดให้นำบทบัญญัติเรื่องค่าธรรมเนียมรายปีของสิทธิบัตรการประดิษฐ์ (มาตรา 43-44) มาใช้บังคับกับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยอนุโลม ค่าธรรมเนียมรายปีจึงเริ่มนับจากปีที่ 5ของอายุสิทธิบัตรเช่นเดียวกับสิทธิบัตรการประดิษฐ์ ต้องชำระภายใน 60 วันนับแต่วันเริ่มต้นระยะเวลาของปีที่ 5 นั้นและของทุกปีถัดไป ถ้าสิทธิบัตรเพิ่งออกหลังจากปีที่ 5 เริ่มไปแล้ว (กระบวนการตรวจสอบสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 1-2 ปี) ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมของปีที่ 5 จนถึงปีที่ออกสิทธิบัตรรวมกันภายใน 60 วันนับแต่วันออกสิทธิบัตร

ถ้าจ่ายช้าเกิดอะไรขึ้น

ถ้าไม่จ่ายภายในกำหนด 60 วันข้างต้น กฎหมายให้เกรซพีเรียดเพิ่มเติม แต่ต้องเสียค่าปรับ:

  • เสียค่าธรรมเนียมเพิ่ม 30% ของค่าธรรมเนียมรายปี
  • มีเวลาอีก 120 วัน นับจากวันสิ้นกำหนดเวลา 60 วันเดิม เพื่อจ่ายค่าธรรมเนียมรายปีพร้อมค่าปรับ — สั้นกว่าเกรซพีเรียด 150 วันของสิทธิบัตรการประดิษฐ์
  • ถ้าครบ 120 วันแล้วยังไม่จ่าย อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาจะทำรายงานต่อคณะกรรมการสิทธิบัตรเพื่อสั่งเพิกถอนสิทธิบัตร
  • เจ้าของสิทธิบัตรร้องขอต่อคณะกรรมการภายใน 60 วันนับแต่ทราบคำสั่งเพิกถอน เพื่อขอขยายเวลาหรือขอให้เพิกถอนคำสั่งเพิกถอนได้ หากมีเหตุจำเป็นจริงที่ทำให้จ่ายไม่ทันในกำหนด 120 วัน

สิทธิบัตรที่ถูกเพิกถอนแล้วไม่มีทางขอคืนสิทธิ์เดิมได้ ต้องเริ่มยื่นคำขอใหม่ (ถ้าแบบผลิตภัณฑ์ยังมีความใหม่อยู่ตามเกณฑ์) ซึ่งจะได้รับความคุ้มครองนับจากวันยื่นคำขอใหม่เท่านั้น ไม่ย้อนไปถึงสิทธิบัตรเดิม

จ่ายล่วงหน้าครั้งเดียวได้ไหม

ได้ เช่นเดียวกับสิทธิบัตรการประดิษฐ์ เจ้าของสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์สามารถจ่ายค่าธรรมเนียมรายปีล่วงหน้าทั้งหมดในคราวเดียวแทนการจ่ายเป็นรายปีได้ (รวม 7,500 บาทตามอัตราปัจจุบัน) ข้อควรรู้ก่อนตัดสินใจ: ถ้าภายหลังมีการแก้ไขอัตราค่าธรรมเนียมรายปี หรือเจ้าของขอคืนสิทธิบัตร หรือสิทธิบัตรถูกเพิกถอน กฎหมายกำหนดชัดเจนว่าเจ้าของสิทธิบัตรไม่มีสิทธิได้รับเงินที่จ่ายล่วงหน้าคืน จึงควรพิจารณาความมั่นใจว่าจะใช้งานสิทธิบัตรได้ครบอายุก่อนตัดสินใจจ่ายล่วงหน้าแบบก้อนเดียว

คำถามที่พบบ่อย

ถ้าสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เพิ่งออกหลังจากปีที่ 5 ผ่านไปแล้ว ต้องจ่ายอย่างไร?

ต้องชำระค่าธรรมเนียมของปีที่ 5 จนถึงปีที่สิทธิบัตรออกรวมกันเป็นก้อนเดียว ภายใน 60 วันนับแต่วันที่สิทธิบัตรออก เนื่องจากกระบวนการตรวจสอบเชิงลึกของสิทธิบัตรการออกแบบมักใช้เวลา 1-2 ปี จึงมีความเป็นไปได้ที่สิทธิบัตรจะออกหลังปีที่ 5 ของอายุนับจากวันยื่นคำขอไปแล้ว

ไม่จ่ายค่าธรรมเนียมรายปีเลย จะเกิดอะไรขึ้น?

ถ้าไม่จ่ายภายในกำหนด 60 วัน ต้องเสียค่าธรรมเนียมเพิ่ม 30% และมีเกรซพีเรียดอีก 120 วันนับจากวันสิ้นกำหนด 60 วันนั้น ถ้าครบกำหนดแล้วยังไม่จ่าย อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาจะรายงานต่อคณะกรรมการสิทธิบัตรเพื่อสั่งเพิกถอนสิทธิบัตร เช่นเดียวกับกลไกของสิทธิบัตรการประดิษฐ์

ทวิช ทวีวัฒนาพันธ์
ตรวจทานโดย นายทวิช ทวีวัฒนาพันธ์กรรมการบริษัทและตัวแทนสิทธิบัตรขึ้นทะเบียน · ตรวจทานเมื่อ 5 ต.ค. 2569