สรุปสาระสำคัญ

อนุสิทธิบัตรคุ้มครองเริ่มต้น 6 ปีนับจากวันยื่นคำขอ และต่ออายุได้ 2 ครั้ง ครั้งละไม่เกิน 2 ปี รวมความคุ้มครองสูงสุดไม่เกิน 10 ปี — แต่เจ้าของอนุสิทธิบัตรต้องยื่นคำขอต่ออายุต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาภายในกำหนดเวลาที่กฎหมายกำหนดทุกครั้ง มิฉะนั้นความคุ้มครองจะสิ้นสุดลงเมื่อครบกำหนดเดิมโดยไม่มีทางขอคืนสิทธิ์เดิมกลับมาได้

ต่ออายุอนุสิทธิบัตรได้กี่ครั้ง ครั้งละกี่ปี

ตามบทบัญญัติว่าด้วยอนุสิทธิบัตรในพระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 (หมวด 3 ทวิ) อนุสิทธิบัตรมีอายุความคุ้มครองเริ่มต้น 6 ปีนับจากวันยื่นคำขอ และผู้ทรงอนุสิทธิบัตรมีสิทธิยื่นคำขอต่ออายุได้ 2 ครั้ง ครั้งละไม่เกิน 2 ปี รวมระยะเวลาคุ้มครองสูงสุดไม่เกิน 10 ปี นับแต่วันยื่นคำขอเดิม — สั้นกว่าสิทธิบัตรการประดิษฐ์ซึ่งคุ้มครองคงที่ 20 ปีและไม่มีระบบต่ออายุเลย

ต้องยื่นคำขอต่ออายุเมื่อไหร่

เจ้าของอนุสิทธิบัตรต้องยื่นคำขอต่ออายุต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาภายใน 90 วันก่อนวันสิ้นอายุความคุ้มครองในแต่ละครั้ง — ทั้งการต่ออายุครั้งที่ 1 (จากปีที่ 6 เป็นปีที่ 8) และครั้งที่ 2 (จากปีที่ 8 เป็นปีที่ 10) การติดตามวันหมดอายุจึงเป็นหน้าที่ของเจ้าของอนุสิทธิบัตรเอง เช่นเดียวกับเครื่องหมายการค้า กรมทรัพย์สินทางปัญญาไม่มีระบบแจ้งเตือนอัตโนมัติภาคบังคับ

ขั้นตอนการยื่นคำขอต่ออายุ

โดยรวม เจ้าของอนุสิทธิบัตรหรือตัวแทนสิทธิบัตรที่ได้รับมอบอำนาจยื่นคำขอต่ออายุพร้อมชำระค่าธรรมเนียมต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาตามแบบฟอร์มที่กำหนด โดยระบุหมายเลขอนุสิทธิบัตรเดิมและช่วงระยะเวลาที่ขอต่ออายุ หากมอบอำนาจให้ตัวแทนดำเนินการแทน ต้องแนบหนังสือมอบอำนาจตามที่กรมฯ กำหนดด้วย

ค่าธรรมเนียมที่เกี่ยวข้องกับการต่ออายุ

การต่ออายุอนุสิทธิบัตรมีค่าธรรมเนียมราชการที่กรมทรัพย์สินทางปัญญาเรียกเก็บตามประกาศค่าธรรมเนียมฉบับปัจจุบัน ซึ่งแยกต่างหากจากค่าบริการมืออาชีพของ Patent To You อย่างชัดเจนเสมอเมื่อใช้บริการของเรา เนื่องจากอัตราค่าธรรมเนียมราชการอาจมีการปรับปรุงเป็นระยะ แนะนำให้ตรวจสอบอัตราปัจจุบันโดยตรงกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา หรือให้ทีมงานของเราคำนวณค่าใช้จ่ายที่แน่นอน ณ วันยื่นคำขอต่ออายุให้

ถ้าไม่ยื่นคำขอต่ออายุภายในกำหนดจะเกิดอะไรขึ้น

หากพ้นกำหนดเวลาที่กฎหมายกำหนดโดยยังไม่ได้ยื่นคำขอต่ออายุ อนุสิทธิบัตรจะสิ้นอายุความคุ้มครองตามกำหนดเดิม (ปีที่ 6 หรือปีที่ 8 แล้วแต่กรณี) สิ่งประดิษฐ์นั้นจะตกเป็นความรู้สาธารณะที่ผู้อื่นสามารถนำไปใช้ได้โดยไม่ถือเป็นการละเมิด และเจ้าของเดิมไม่มีสิทธิเรียกร้องความคุ้มครองอนุสิทธิบัตรเดิมกลับคืนมาได้ ทางเลือกที่เหลือคือการยื่นคำขอจดทะเบียนใหม่ทั้งหมด ซึ่งจะมีผลนับแต่วันยื่นคำขอใหม่เท่านั้น และมีความเสี่ยงที่สิ่งประดิษฐ์นั้นอาจไม่เข้าเกณฑ์ความใหม่อีกต่อไป เพราะได้ถูกเปิดเผยต่อสาธารณะไปแล้วในช่วงที่เคยได้รับความคุ้มครอง

เตรียมตัวต่ออายุอนุสิทธิบัตรอย่างไรไม่ให้พลาดกำหนด

เพราะกรมทรัพย์สินทางปัญญาไม่มีหน้าที่แจ้งเตือนล่วงหน้า ธุรกิจที่ถืออนุสิทธิบัตรควรตั้งระบบเตือนล่วงหน้าของตัวเอง (เช่น ปฏิทินแจ้งเตือนล่วงหน้าหลายเดือนก่อนครบกำหนด 90 วัน) หรือมอบหมายให้ตัวแทนสิทธิบัตรที่ขึ้นทะเบียนติดตามวันหมดอายุและยื่นคำขอต่ออายุให้ โดยเฉพาะธุรกิจที่มีอนุสิทธิบัตรหลายฉบับซึ่งวันหมดอายุแต่ละฉบับต่างกัน การติดตามรวมศูนย์ไว้ที่จุดเดียวช่วยลดความเสี่ยงที่จะพลาดกำหนดเวลาของฉบับใดฉบับหนึ่งไป

คำถามที่พบบ่อย

อนุสิทธิบัตรต่ออายุได้กี่ครั้ง ครั้งละกี่ปี?

ต่ออายุได้ 2 ครั้ง ครั้งละไม่เกิน 2 ปี รวมระยะเวลาคุ้มครองสูงสุดไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันยื่นคำขอ โดยต้องยื่นคำขอต่ออายุแต่ละครั้งภายใน 90 วันก่อนวันสิ้นอายุคุ้มครอง

ถ้าลืมต่ออายุอนุสิทธิบัตรจนหมดอายุ ยื่นขอใหม่ได้ไหม?

ยื่นเป็นคำขอใหม่ได้หากสิ่งประดิษฐ์ยังไม่ถูกเปิดเผยต่อสาธารณะจนเสียความใหม่ แต่จะได้วันยื่นคำขอใหม่เป็นวันเริ่มนับสิทธิ ไม่ใช่วันเดิม และไม่มีกลไกคืนสิทธิ์อนุสิทธิบัตรเดิมที่หมดอายุแล้ว ควรติดตามกำหนดเวลาต่ออายุอย่างใกล้ชิดเพื่อรักษาสิทธิ์ต่อเนื่อง

ทวิช ทวีวัฒนาพันธ์
ตรวจทานโดย นายทวิช ทวีวัฒนาพันธ์กรรมการบริษัทและตัวแทนสิทธิบัตรขึ้นทะเบียน · ตรวจทานเมื่อ 7 ก.ย. 2569